Trong xu thế hội nhập và phát triển của giáo dục đại học hiện đại, việc chuyển đổi từ mô hình truyền thụ kiến thức đơn thuần sang phát triển năng lực toàn diện cho người học là một yêu cầu tất yếu. Đặc biệt, đối với ngành Công tác Xã hội (CTXH) – một ngành khoa học ứng dụng mang tính nhân văn sâu sắc – năng lực hành nghề không chỉ được định hình qua trang sách mà phải được rèn luyện qua thực tiễn tương tác cũng như trải nghiệm thực tế ngay trong suốt quá trình học tập. Do đó, chương trình đào tạo ngành CTXH tại trường được thiết kế theo mô hình giáo dục chủ động: Đào tạo gắn lý thuyết với thực tiễn, lấy người học làm trung tâm và hướng đến sự phát triển toàn diện nhằm tối ưu hóa chuẩn đầu ra cho sinh viên.           

  Tại Trường Đại học Khoa học, sinh viên khi theo học ngành CTXH không chỉ được tiếp cận hệ thống kiến thức chuyên ngành trên giảng đường mà còn được tham gia nhiều chương trình kỹ năng sống, hoạt động team building và các nội dung trải nghiệm thực tế. Đây là điểm nhấn quan trọng trong quá trình đào tạo, góp phần giúp sinh viên phát triển toàn diện về nhận thức, kỹ năng nghề nghiệp và phẩm chất nhân văn.

            Học tập trải nghiệm - Nền tảng quan trọng đối với sinh viên ngành CTXH

            Theo mô hình Học tập trải nghiệm (Experiential Learning) của nhà giáo dục David Kolb (là nhà giáo dục học, nhà tâm lý học và học giả người Mỹ, được biết đến rộng rãi với Thuyết học tập trải nghiệm và mô hình chu trình học tập trải nghiệm Kolb). Ông cho rằng chu trình học tập tối ưu phải đi qua 4 giai đoạn: Trải nghiệm cụ thể -> Quan sát phản hồi -> Hình thành kiến thức -> Vận dụng vào thực tiễn. 

            Ngành Công tác xã hội là ngành học mang tính ứng dụng cao gắn với con người, nhóm xã hội và cộng đồng. Vì vậy, việc đưa các chương trình trình huấn luyện thực tế, giáo dục kỹ năng sống vào chương trình đào tạo mang lại những giá trị khoa học thiết thực cho sinh viên:

            Ứng dụng trực tiếp lý thuyết tâm lý học, xã hội học, tham vấn tâm lý, kỹ năng giao tiếp và kỹ năng truyền thông vào việc xử lý các tình huống thực tế. 

            Nâng cao trí tuệ cảm xúc (EQ) và năng lực thấu cảm (Empathy) - hai phẩm chất quan trọng của một nhân viên xã hội chuyên nghiệp (các nghiên cứu đã cho thấy hơn 80% sự thành công của một nhân viên xã hội chuyên nghiệp được quyết định bởi trí tuệ cảm xúc và các kỹ năng bổ trợ).

            Hình thành tư duy phản biện và khả năng tự chủ, làm việc nhóm và điều phối các nguồn lực xã hội cũng như khả năng ứng phó linh hoạt trước các khủng hoảng thực tế của cộng đồng.

            Những bài học "thực chiến" không có trên sách vở

            Một trong những lợi thế khi theo học ngành CTXH tại Trường Đại học Khoa học là sinh viên được học tập trong môi trường năng động, cởi mở và giàu tính nhân văn. Các chương trình kỹ năng sống và trải nghiệm thực tế không chỉ giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng mà còn tạo cơ hội để các em giao lưu, kết nối, mở rộng mối quan hệ và tăng cường sự tự tin trong học tập. Mỗi buổi học, không còn những tiết lý thuyết hàn lâm, không gian lớp học được nhường chỗ cho những thử thách đòi hỏi sự đồng lòng, khéo léo và bản lĩnh của người làm nghề xã hội.

            “Kỹ năng có thể học, công cụ có thể rèn, nhưng tình đồng đội và trái tim hướng về cộng đồng thì phải được nuôi dưỡng từ những trải nghiệm thực tế”.

            Thông qua hoạt động trải nghiệm, sinh viên cũng có cơ hội nhận diện điểm mạnh, điểm cần hoàn thiện của bản thân. Mỗi thử thách giúp sinh viên tự đặt ra câu hỏi: mình đã biết lắng nghe chưa, đã phối hợp tốt với nhóm chưa, đã chủ động hỗ trợ người khác chưa, đã đủ bình tĩnh khi gặp khó khăn chưa. Quá trình tự nhận thức này có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành bản lĩnh và thái độ nghề nghiệp trong tương lai. 

          Đào tạo gắn lý thuyết với những trải nghiệm thực tế

            Định hướng đào tạo của ngành CTXH không chỉ là cung cấp kiến thức mà còn chú trọng phát triển năng lực thực hành cho sinh viên. Trong quá trình học tập, sinh viên được khuyến khích tham gia các hoạt động nhóm, hoạt động cộng đồng, chương trình ngoại khóa, thực hành kỹ năng, hoạt động team building và các tình huống mô phỏng nghề nghiệp. Những trải nghiệm này giúp sinh viên từng bước làm quen với môi trường làm việc thực tế, rèn luyện khả năng tổ chức hoạt động, kỹ năng tương tác xã hội và năng lực hỗ trợ con người trong những hoàn cảnh khác nhau. 

            Đây cũng là hành trang quan trọng để sinh viên tự tin hơn khi tham gia thực tập tại các cơ sở xã hội, trường học, bệnh viện, tổ chức cộng đồng, tổ chức phi chính phủ, trung tâm bảo trợ xã hội và CTXH hoặc các đơn vị cung cấp dịch vụ hỗ trợ xã hội sau khi tốt nghiệp và cũng là dịp để giảng viên và sinh viên tăng cường sự kết nối, tạo dựng môi trường học tập thân thiện. Thông qua quá trình quan sát, hướng dẫn và đồng hành cùng sinh viên trong các hoạt động, giảng viên có thêm cơ hội nắm bắt năng lực, thái độ, điểm mạnh và những kỹ năng sinh viên cần tiếp tục rèn luyện.

Sinh viên Ngành CTXH thực hành giảng dạy kỹ năng sống tại trường học

          Lựa chọn ngành Công tác xã hội – lựa chọn hành trình của sự sẻ chia và trưởng thành

            Với những học sinh đang tìm kiếm một ngành học vừa có tính nhân văn, vừa có tính ứng dụng, vừa mở ra cơ hội được làm việc với con người và cộng đồng, Ngành CTXH là một lựa chọn đáng quan tâm. 

            Khi trở thành sinh viên ngành CTXH, người học không chỉ được trang bị kiến thức chuyên môn mà còn được tham gia nhiều chương trình kỹ năng sống với nội dung trải nghiệm thực tế đa dạng. Từ những hoạt động team building, những trò chơi phối hợp nhóm, những buổi thực hành kỹ năng đến các chương trình cộng đồng, sinh viên sẽ có cơ hội rèn luyện bản thân, phát triển kỹ năng và từng bước trưởng thành trong môi trường đại học.

            Trường Đại học Khoa học luôn chú trọng xây dựng môi trường đào tạo gắn với thực tiễn, tạo điều kiện để sinh viên ngành CTXH được học tập, trải nghiệm và phát triển toàn diện. Đây là nền tảng quan trọng giúp sinh viên tự tin bước vào tương lai, sẵn sàng trở thành những người làm CTXH có chuyên môn, có kỹ năng, có trách nhiệm, biến tinh thần nhân văn thành hành động cụ thể và sở hữu những lợi thế cạnh tranh vượt trội khi bước vào thị trường lao động. 

ThS. Nguyễn Thị Ngọc Mai - Bộ môn CTXH